Het ongezegde in de boardroom

Listen to silence, it has a lot to say (Rumi)

Wat is het ongezegde?


Het ongezegde: wat mensen denken en voelen maar niet zeggen tijdens gesprekken of vergaderingen.

Voorbewuste communicatie
Mensen beslissen meestal voorbewust wat ze wel en niet zeggen. Met voorbewust wordt bedoeld dat mensen op een voor vanzelfsprekende manier ‘in het moment’, dus tijdens het gesprek of vergadering, bepalen wat ze wel en niet zeggen. Hierbij baseren zij zich op impliciete en voor vanzelfsprekend aangenomen aannames. Achteraf zijn mensen echter wel in staat om terug te halen wat ze wanneer dachten en voelden maar niet zeiden en waarom niet. Deze gedachten en gevoelens zijn in die zin niet onderdrukt.

Bewuste communicatie
Soms besluiten mensen bewust om gedachten en gevoelens te verzwijgen of te verbloemen. Deze gedachten en gevoelens worden daarom slechts als een subset van ongezegde beschouwd en ontstaan als langere tijd schijnbaar onbelangrijke observaties niet of niet effectief of tijdig zijn besproken. Mensen verzwijgen hun gedachten en gevoelens bewust wanneer zij verwachten dat de kosten (risico's, tijd, moeite) van het spreken hoger zullen zijn dan het rendement van het openlijk uiten van hun gedachten en gevoelens.

Drie soorten ongezegde
Het ongezegde weten I Het ongezegde weten verwijst naar het intuïtieve weten dat onze reactie tijdens vergaderingen en gesprekken bepaalt. Mensen reageren maar weten niet altijd waarom ze zo reageren en wat de gevolgen ervan zijn. Eerdere ervaringen en impliciete theorieën helpen mensen om ‘in het moment’ te reageren.
------------------------------------------
Het ongezegde I Het ongezegde verwijst naar onze impliciete, onuitgesproken inschatting van de situatie. Mensen schatten zich vaak pas na een onverwacht moment in wat ze van de situatie vinden. Deze inschatting beïnvloedt hoe ze tijdens toekomstige situaties gaan reageren.
------------------------------------------
Het gedeelde ongezegde I Het gedeelde ongezegde verwijst naar het informeel delen van deze inschatting met een deel van de groep waar de inschatting betrekking op heeft. De inschatting die gemaakt wordt na dit gesprek beïnvloedt eveneens hoe tijdens toekomstige situaties zal worden gereageerd.

Reflexieve gesprekken
In reflexieve gesprekken kan het ongezegde tot bewustzijn worden gebracht. Reflexieve gesprekken zijn gesprekken waarin de ongezegde en de daarbij behorende impliciete aannames continu worden verkend door middel van reflectie, empathie en perspectief-nemen. Mensen dwingen hun mening te geven of dwingen te onderzoeken wat er niet wordt gezegd, riskeert het voeden van het ongezegde. Daarom zijn zorgvuldige interventies noodzakelijk om het ongezegde bloot te leggen. Het advies van Rumi kan echter nooit kwaad: “Listen to silence, it has much to say”.
Wat is het ongezegde?

Over


Moeder van drie zonen I Getrouwd I Amsterdam I Zus & Broer I Geboren in Filippijnen I Economie I Arthur Andersen I Het Consulaat I Reconsulting I Vrije Universiteit I Boksen & Wandelen & Gezelligheid

Marilieke Engbers (1969) heeft meer dan 20 jaar ervaring als adviseur in leiderschap en verandering. Ze verdedigde haar dissertatie op 14 oktober 2020 over “hoe het ongezegde de strategische besluitvorming in besturen beïnvloedt” op de Vrije Universiteit in Amsterdam. Ze combineert het doceren over strategie realisatie voor controllersopleiding van de Vrije Universiteit met het spreken over het ongezegde, paradigmaconflicten en besluitvorming, governance en ethiek en kracht en tegenkracht met advieswerk over effectiviteit aan boord, zelfevaluaties, strategie en leiderschap. Op basis van haar promotieonderzoek en haar consulting werk heeft Marilieke een methode ontwikkeld die de besluitvorming en de spreekcultuur in de boardroom verbetert.

Als mededirecteur van het Research Center for Board and Leadership development focust ze zich op het wetenschappelijk onderzoeken van besluitvorming in de boardroom en ‘de praktijk van corporate governance’. Tijdens haar promotie kreeg Marilieke van de Autoriteit Woningcorporaties de opdracht om te onderzoeken hoe commissarissen de risico's bij langzittende bestuurders monitoren. Ze publiceerde in 2019 het Nederlandse rapport 'Kracht en Tegenkracht'.
Momenteel werkt ze ook aan een managementboek in samenwerking met de Nederlandse uitgeverij Business Contact over board besluitvormingsprocessen.

Diensten


Board Consulting I Assessment I Training

Conflicten in de boardroom I Board diversiteit - Board & Leiderschap I Ongezegde en Board Cultuur

Meer Informatie

Spreker

Ongezegde en besluitvorming I Het ongezegde onderzoeken in boards en organisaties I Kracht en Tegenkracht I Hoe RvC's de bestuurder monitoren en adviseren I Voorzitter-stijlen I Zwijgklimaten en compliance in de boardroom

Meer Informatie

Research

Diversiteit in de boardroom I Routines in de boardroom I Voorzitter-stijlen I Paradox Agency en Stewardship overeenkomen

Meer Informatie

Artikelen &


How the unsaid shapes decision-making in the boardroom

Lees Meer  

Dissertatie: Hoe het ongezegde de besluitvorming beïnvloedt

Dissertation

Lees Meer  

Artikel: Kosten van Communiceren in de Boardroom

Lees Meer  

Onderzoeksrapport: Kracht en Tegenkracht

Rapport: hoe houden RvC's toezicht op het functioneren van bestuurders

Lees Meer  

Artikel: Het effect van het ongezegde in de bestuurskamer

Lees Meer  

Podcast: Hoe het ongezegde de besluitvorming beïnvloedt

Te gast bij Werkprofessor: We doen het allemaal wel eens: tijdens een vergadering ergens over zwijgen, om het na afloop wél met een collega te bespreken. Dat zwijgen heeft een grotere invloed op de koers van een bedrijf dan je denkt.

Lees Meer  

Handreiking: Het beoordelen van de bestuurder

https://www.vtw.nl/publicaties/handreiking/het-beoordelen-van-de-bestuurder/

Lees Meer  

Youtube presentatie: How the unsaid shapes decision-making in boards

Lees Meer  

Nieuws


Ongezegde belangrijker dan gezegde

30-3-2021

Een groter compliment voor mijn werk dan deze zin kan ik niet krijgen: “En altijd weer is het ongezegde belangrijker dan het gezegde, om de woorden van een gewaardeerde en bevriende wetenschapper te gebruiken”. Dank Kees

Lees Meer

De secretaris als servant leader

22-3-2021

De secretaris als servant leader in de boardroom. De secretaris weet vaak als geen ander wat er ongezegd blijft in de boardroom en ervaart zelf ook veel dilemma’s rondom wat hij of zij zelf niet zegt. Afgelopen vrijdag heb ik samen met Arthur Hol stilgestaan bij de betekenis van het ongezegde in de boardroom, ook dus in relatie tot de rol van de secretaris. Eind maart wordt dit interview beschikbaar in het besloten ACS-gedeelte van de Governance University.

Lees Meer

Artikel in Goed Bestuur & Toezicht

22-3-2021

In het blad Goed Bestuur & Toezicht (2021 maart) is mijn artikel 'het effect van het ongezegde in de bestuurskamer' gepubliceerd. Een poging om mijn dissertatie in een artikel met relatief een klein aantal woorden te verpakken. Ik hoop dat de lezers het artikel kunnen waarderen. Mocht iemand het hebben gelezen en feedback voor me hebben: ik hoor het graag.

Lees Meer

Ongezegde, dilemma's en conflicten en soft controls

22-3-2021

Op 11 Maart 2021 presenteerde ik (een deel) van de uitkomsten van mijn promotieonderzoek over de invloed van het ongezegde op de besluitvorming in boards (RvC's) aan 180 alumni van de VU Controllersopleidingen en focuste daarbij dan ook op de invloed van de controllers. Via o.a. Mentimeter vragen over het ongezegde, de invloed van de kwaliteit van informatie, management rapportages en soft controls op de boarddynamiek, spraken we over agency versus stewardship governance paradigma's en blinde vlekken en hebben we stil gestaan bij het ongezegde, onuitgesproken dilemma's, stille conflicten en zwijgculturen. Ondanks dat het via zoom ging, gelukkig toch veel interactie wat natuurlijk van belang is als je praat over het ongezegde :-)

Lees Meer

Handreiking VTW beoordelen bestuurder gepubliceerd

1-2-2021

De werkgeversrol van de RvC verdient in deze tijd, waarin corporaties voor grote maatschappelijke opgaven staan, meer professionele aandacht. Monika Milz (GovernanceSupport) en Marilieke Engbers (onderzoeker rapport Kracht en tegenkracht) geven ieder als auteur van een VTW-handreiking hun visie op dit thema.

Lees Meer

Contract met Uitgeverij Business Contact getekend!

20-11-2020

Het is officieel! Ik heb het contract getekend met Uitgeverij Business Contact! Het boek is een vertaling van mijn promotieonderzoek naar de praktijk. Het zal dus ook gaan over governance paradigma's, over impliciete en expliciete besluiten, over verschillende spreekculturen en over het onuitgesproken conflict in de boardroom.

Lees Meer

Paradigmaconflicten en de energie transitie VTW jaarcongres

23-10-2020

In de laatste 10 minuten van deze video, in gesprek met Maarten Bouwhuis en Guido van Woerkom (voorzitter van de VTW) over botsende meningen in een raad, paradigmaconflicten en paradigmaverkleving en hoe daarmee om te gaan.

Lees Meer

2ND WEB-DIALOGUE SERIES: “BOARD DIVERSITY”

29-8-2020

In een serie van webinars bespreken we wetenschappelijke artikelen met betrekking tot boards, leadership en governance

Lees Meer

First Academic Paper Discussion Session

25-8-2020

In een serie webinars, bespreken we wetenschappelijke artikelen over boards, leadership en governance.

Lees Meer

May Conference: Researching the 'black box' of boards' decision-making

25-8-2020

Tijdens dit wetenschappelijke seminar bespreken onderzoekers hun onderzoek en de dilemma's die zij ervaren bij het publiceren van hun werk.

Lees Meer

Symposium Kracht en Tegenkracht - bijdrage Martin de Ruiter

29-8-2020

Tijdens dit congres is het rapport 'Kracht en Tegenkracht' - oa middels een game/ groepsrollenspel - hanteerbaar gemaakt - een korte video

Lees Meer

Sector Event Kracht en Tegenkracht

6-2-2020

Tijdens dit congres is het rapport 'Kracht en Tegenkracht' - oa middels een game/ groepsrollenspel - hanteerbaar gemaakt - een beschrijving van het congres

Lees Meer

AEDES: Kracht en Tegenkracht

25-8-2020

Tijdens dit congres is het rapport 'Kracht en Tegenkracht' - oa middels een game/ groepsrollenspel - hanteerbaar gemaakt - het nieuwsbericht van AEDES

Lees Meer

FIRST INTERNATIONAL CONFERENCE ABOUT BOARDS' DECISION-MAKING

24-8-2020

Aankondiging van ons eerste wetenschappelijke congres over boards en leadership development

Lees Meer

AEDES Ongezegde in de Boardroom

6-5-2020

Een nieuwsbericht over het onderzoek 'de invloed van het ongezegde in boards'

Lees Meer

VTW Het ongezegde in de boardroom

3-3-2020

Tijdens dit congres werden de eerste bevindingen op basis van het onderzoek naar het ongezegde in de boardroom gepresenteerd.

Lees Meer

Board Research Center

24-8-2020

De oprichting van het board and leadership development centre van de VU

Lees Meer

Blog


Bestuurders & blinde vlek

  •   16-5-2021 01:42 PM

Hoe herken ik een bestuurdersstijl?

  •   29-3-2021 08:49 AM

Macht en de illusie van tegenmacht

  •   16-2-2021 03:37 PM

Consensus of agree to disagree

  •   16-2-2021 03:03 PM

Team


Vrije Universiteit

Spreker

Zie Controllersopleiding VU & EMBA Leading with Purpose VU

VU Center for boards and executive leadership development

Mede-oprichter en onderzoeker

Zie ook VU website: Boards for Center for Boards and Leadership Development

Speakers Academy

Spreker

Zie ook: http://bitly.ws/bC52

Reconsulting

Partner

Zie Reconsulting.com

Atlas/ Business Contact Uitgeverij

Schrijver

Autoriteit Woningcorporaties

Onderzoeker

Zie nieuws

Vereniging Toezichthouders Woningcorporaties

Onderzoeker

Zie ook nieuws

Het Consulaat

Voormalig partner / mede-oprichter

Zie: www.hetconsulaat.nl

Art @Lia Engbers

Meer info: neem contact op met Marilieke

Art @Kees Mettes

Meer info: neem contact op met Marilieke

Marlou Pulles

Fotografie

https://puurpulles.nl/

Testimonials


 Benoem gerust een klimaatontkenner in de"

Kees van NieuwamerongenAutoriteit Woningcorporatieshttps://bit.ly/2H3VqQJ

 Column - Van de Voorzitter - ‘Kracht en Tegenkracht’"

Guido van Woerkomhttps://bit.ly/3kdBQ2D

 RvC's opgelet, is uw paradigma ook verkleefd?"

Finance Ideas Academyhttps://bit.ly/3mogEIX

 U begrijpt dat ik als begeleider van zelfevaluaties enthousiast ben van dit rapport. Ik observeer wisselende niveaus van reflectie bij de zelfevaluaties die ik mag begeleiden, maar de meeste raden staan open voor het ‘goede gesprek’. Het komt de kwaliteit van de zelfevaluatie ten goede als serieuze tegenkracht gewoon is."

BlauwBVhttps://bit.ly/3hC9I7K

 Marilieke heeft ons (RvC van Tablis Wonen) begeleid bij onze zelfevaluatie. Na deze zelfevaluatie had ik het gevoel dat dit de eerste keer was dat we een echte zelfevaluatie hebben gedaan. De voorbereiding was uitgebreid en degelijk. De evaluatie zelf heeft veel inzicht gegeven in onze rollen in het team en het hoe en waarom we dingen doen zoals we die doen en waar mogelijk onze zwaktes zitten. Met de leerpunten kunnen we onszelf weer verbeteren. Marilieke, veel dank voor deze zelfevaluatie!"

Rob van Oostveen

 Marilieke heeft onze RvC begeleid bij de zelfevaluatie na een goede ervaringen met haar over het ‘ongezegde’ in RvC’s. Zij heeft de hoge verwachtingen waar gemaakt. We weten nu helder waar bij ons als team onze kracht zit en waar mogelijke valkuilen. Er zijn verborgen talenten boven tafel gekomen en zelfs het mensprofiel bij de volgende vacature staat al vast. Ik was onder de indruk van de mensenkennis van Marilieke, m.n. als het gaat over het functioneren van personen in een team. E.e.a. resulteerde in (nog) meer openheid en onderling vertrouwen en in concrete leerdoelstellingen. Deze zelfevaluatie is een prachtige kapstok om als team te groeien!"

Dietlinde van Wezel

 Marilieke has given me a great insight in "the effect of the unsaid" in board of directors. Her research is an enormous asset for current board of directors. She can give you a valuable insight of the influence of the unsaid. Working on efficiency within board of directors will influence our way of working, our way of living and all employees in a positive way. We can all learn the efficient effects of transparent communication."

Mijn inspiratie


Teaching smart people how to learn

Highly skilled professionals are frequently very good at single-loop learning. After all, they have spent much of their lives acquiring academic credentials, mastering one or a number of intellectual disciplines, and applying those disciplines to solve real-world problems. But ironically, this very fact helps explain why professionals are often so bad at double-loop learning.

Lees Meer  

Are boards designed to fail

Prior work on board effectiveness has mostly focused either on directors’ incentives or motivation or the ability of directors. Forbes and Milikens' conceptualization of board barriers connects with both of these perspectives. Specifically, they agree with prior research and theory that the motivation of directors as well as their individual knowledge, skills, and abilities should influence board outcomes. However, they also believe that the structural barriers that they have outlined in this article should make it difficult for even the most motivated and most skilled board to monitor effectively. https://bit.ly/3iMrN4c

Lees Meer  

Making Business Personal

To an extent that the authors are only beginning to appreciate, most people at work, even in high-performing organizations, divert considerable energy every day to a second job that no one has hired them to do: preserving their reputations, putting their best selves forward, and hiding their inadequacies from others and themselves. The authors believe this is the single biggest cause of wasted resources in nearly every company today.

Lees Meer  

Cognition and Corporate Governance: Understanding Boards of Directors as Strategic Decision-Making Groups

In this article the authors develop a model of board processes by integrating the literature on boards of directors with the literature on group dynamics and workgroup effectiveness. The resulting model illuminates the complexity of board dynamics and paves the way for future empirical research that expands and refines our understanding of what makes boards effective.

Lees Meer  

Fair process

Fair process isn’t decision by consensus or democracy in the workplace. Its goal is to pursue the best ideas, not create harmony.

Lees Meer  

Too hot to handle

Senior teams find teamwork difficult. The competing viewpoints that promote sound decision making also lead naturally to conflicts that waste precious time and erode interpersonal relationships. Indeed, when substantial conflicts erupt in management teams, dysfunctional group dynamics followed by frustration and flawed decisions may be the rule rather than the exception. Clearly, realizing the promise of teamwork at the top requires finding ways to help management teams deal constructively with tough conflicts.

Lees Meer  

Governance and Netflix

Netflix takes a radically different approach to information sharing with the goal of significantly and efficiently increasing transparency among the CEO, executive team, and board of directors. The Netflix approach incorporates two highly unique practices: (1) board members periodically attend (in an observing capacity only) monthly and quarterly senior management meetings, and (2) board communications are structured as approximately 30-page online memos in narrative form that not only include links to supporting analysis but also allow open access to all data and information on the company’s internal shared systems, including the ability to ask clarifying questions of the subject authors. This quarterly memo is written by and shared with the top 90 executives as well as the board.

Lees Meer  

Contact


  • Meeuwenlaan 98-100, Amsterdam, Netherlands